Wydarzenia, Społeczeństwo, Kościoły i religie, Kostrzyn

Odsłonięto tablicę ks. Antoniego Ludwiczaka

27-10-2025 00:47   Janusz Ludwiczak

Przy ul. Doktora Romana Szymańskiego w Kostrzynie stanęła tablica pamiątkowa ks. Antoniego Ludwiczaka – działacza społeczno-oświatowego, członka Narodowej Demokracji (endecji), propagatora czytelnictwa, założyciela Uniwersytetów Ludowych, który aresztowany przez gestapo został zamordowany w obozie koncentracyjnym.

Tablica powstała z inicjatywy mieszkańców - m.in. Adama Piernika i Parafii św. Apostołów Piotra i Pawła. Odsłonięta i poświęcona została w ubiegłą niedzielę, 19 października.

Ks. Antoni Ludwiczak urodził się 15 maj 1878 roku w Kostrzynie. Był działaczem społeczno-oświatowym.

"Dzieje ks. A. Ludwiczaka wpisane są w najchlubniejszy nurt historii Wielkopolski i kraju. Ukończył szkołę ludową w Poznaniu, a następnie Gimnazjum im. Marii Magdaleny w Poznaniu, gdzie był członkiem tajnego kółka samokształceniowo-patriotycznego. W 1900 r. wstąpił do Seminarium Duchownego w Poznaniu. Wyświęcony w 1903 r., był kolejno wikarym w Lubaszu, Buku, Ostrzeszowie i Ostrowie, a od 1912 r. proboszczem w Pniewach. Już w Lubaszu podjął pracę społeczno-oświatową, zwłaszcza wśród młodzieży. W 1906 r. związał się z działalnością Ligi Polskiej, a później Narodowej Demokracji. Od 1908 r. działał w Towarzystwie Czytelni Ludowych, a od 1912 r. jako sekretarz generalny TCL i kontroler bibliotek. Założył gazetkę Przyjaciel Młodzieży (1910), pisywał w Przeglądzie Oświatowym, Przeglądzie Kościelnym, Robotniku, wydawał popularne broszury, pocztówki i telegramy patriotyczne. Organizował kursy dla bibliotekarzy.
Jako działacz Towarzystwa Czytelni Ludowych zajmował się także stowarzyszeniami polonijnymi w Niemczech, jak również pracą w Straży i Towarzystwie Demokratyczno-Narodowym. W 1918 r. należał do tajnego Komitetu Obywatelskiego, z którego wyłoniły się rady ludowe. Ks. Antoni Ludwiczak założył Radę Ludową w Pniewach, która była współorganizatorką Powstania Wielkopolskiego na tym terenie. Jako delegat powiatu szamotulskiego brał udział w Polskim Sejmie Dzielnicowym w Poznaniu w dniach od 3 do 5 grudnia 1918 r.
W 1919 r. został posłem na Sejm Ustawodawczy. Brał udział w akcji plebiscytowej na Warmii, Mazurach (1920) i Górnym śląsku (1920-1921). Utrzymywał kontakty z Serbołużyczanami. W 1921 r. wycofał się z pracy politycznej i w TCL, a zajął się gorliwie założonym przez siebie Uniwersytetem Ludowym w Dalkach koło Gniezna, gdzie w okresie jesienno-zimowym organizowane były zajęcia dla młodych rolników i dziewcząt wiejskich. Podobne uniwersytety założył później w pomorskim Zagórzu oraz w Odolanowie. Od lipca 1938 r. został administratorem parafii w Chełmcach (pow. inowrocławski), gdzie gorliwie wykonywał swoje obowiązki. Aresztowany przez Gestapo w listopadzie 1939 r., przebywał w obozach koncentracyjnych w Stutthofie, Sachsenhausen, Dachau, gdzie więziono polskich księży, a potem w Hartcheim k/Linzu, gdzie zginął 17 czerwca 1942 r. Jego pamięć uczczono tablicą w katedrze poznańskiej, tablicami pamiątkowymi na ścianach kościołów w Kostrzynie i Lubaszu oraz na budynku uniwersytetu w Dalkach pod Gnieznem. Jedna z ulic Gniezna nosi jego imię. W 1996 r. wydany został medal pamiątkowy pt.: „Mistrz i uczeń”, na którym pokazano sylwetki A. Ludwiczaka i jego ucznia Stanisława Mikołajczyka" – opisuje Barbara Dąbrowska w "Kostrzyńskim Słowniku Biograficznym".

Fot: Janusz Ludwiczak

ZOBACZ TAKŻE: Będzie skwer ks. Antoniego Ludwiczaka

Byłeś świadkiem wypadku? Widziałeś dziurę w jezdni? Zaginął Twój pies lub kot? Masz sprawę, która wymaga naszej interwencji?
Powiadom nas o tym. Wyślij e-mail redakcja@infokostrzyn.pl lub wypełnij formularz na naszej stronie - www.kontakt.infokostrzyn.pl.
KOSTRZYN KONT@KT – Kontaktowa Platforma Czytelników jest do Twojej dyspozycji
Twórz razem z nami - by pomóc sobie i innym.