Wydarzenia, Rolnictwo, Inwestycje, Gmina, Dobre wieści , Czerlejno, Czerlejnko, Ciekawostki

Czerlejno: Wiatrak "koźlak", którego historia sięga 1754 roku zyskał drugie życie {►FILM, ◎ GALERIA ZDJĘĆ}

28-06-2025 22:07   Janusz Ludwiczak

W Czerlejnie otwarto odrestaurowany wiatrak "koźlak", którego historia sięga 1754 roku, a od 1854 roku znajduje się w tej miejscowości.
– Oryginalna jest podstawa, czyli kozioł. Mieliśmy sporo pracy, gdyż był on w bardzo złym stanie technicznym – przyznaje Filip Tomaszewski, architekt i projektant, który pracował przy odbudowie wiatraka.

"Koźlak" pierwotnie został zbudowany w latach 1754-1780. Obiekt początkowo stanął w poznańskim Spławiu (które wówczas było jeszcze wsią). W 1865 r. został zakupiony przez Piotra Brodzińskiego i po jego rozebraniu elementy wiatraka zostały przewiezione i złożone ponownie w Czerlejnie, został uruchomiony w 1867 roku, służąc lokalnym rolnikom do przemiału żyta i pszenicy na mąkę i śrut.

Wiatrak był prowadzony przez trzy pokolenia rodziny Brodzińskich aż do 1955 roku. Niestety w ostatnich latach "koźlak" niszczał, obiekt w każdej chwili mógł się zawalić. W maju 2020 r. gmina Kostrzyn zakupiła wiatrak od właścicielki nieruchomości za 6,9 tys. zł brutto. Trzy lata później przystąpiono do jego rewitalizacji.

– Zdecydowaliśmy się na przywrócenie "koźlaka" do życia. Udało się porozumieć z właścicielem gruntu. Zadbaliśmy o elementy, które nadawały się do odbudowy. Chcemy kolejnym pokoleniom opowiadać historię co tutaj działo się w Czerlejnie i do czego służył wiatrak – powiedział Szymon Matysek, burmistrz gminy Kostrzyn.

We wrześniu 2023 r. ogłoszony został przetarg na konserwacje wiatraka i roboty budowlane, polegające na montażu "koźlaka" w nowym miejscu – przy zbiegu ulic Kostrzyńskiej i Wesołej w Czerlejnie, w pobliżu kościoła NMP Wniebowziętej.

– Dzięki wpisaniu tego obiektu do rejestru zabytków gmina mogła ubiegać się o większe dofinansowanie na jego remont. Udało się go odrestaurować w takim stopniu, że powinien służyć długo zarówno w celu turystycznym, jak i edukacyjnym – zaznacza Wiesław Biegański, Powiatowy Konserwator Zabytków w Poznaniu.

Okazuje się, że pierwsze "koźlaki" powstały w XII wieku w zachodniej Europie.

– Znajdowały się one w Anglii i Normandii. W Polsce zaczęto je budować w XIII wieku i większość z nich nie przetrwała do XX wieku. Obecnie w całej Wielkopolsce zachowało się tylko 80 wiatraków, pozostałe nie zachowały się – wskazuje Filip Tomaszewski, architekt i projektant, który pracował przy odbudowie wiatraka.

– Mieliśmy sporo pracy ze względu na dużą ilość rekonstruowanych elementów. Wiatrak był w bardzo złym stanie technicznym. Zachowała się cała konstrukcja tzw. kozła, czyli konstrukcji wsporczej wiatraka. Zachowany jest system do regulacji i wysokości górnego kamienia młyńskiego. Zachowało się również koło do obracania wiatraka – dodaje Filip Tomaszewski.

Uroczyste otwarcie wiatraka odbyło się w środowe popołudnie. Nie zabrakło występów dzieci ze Szkoły Podstawowej im. Wincentego Witosa w Czerlejnie oraz Zespołu Pieśni i Tańca "Siekieracy" wraz z "Małymi Siekierekami".

Największą atrakcją była możliwość zwiedzenia wnętrza wiatraka, a także warsztaty młynarskie. Chętni, zwłaszcza najmłodsi mogli sami przygotować miniaturkę "koźlaka" z drewnianych elementów.

Ogłoszono również opiekuna wiatraka. Po obiekcie oprowadzać będzie sołtys Agnieszka Augustyn, który wygrała konkurs na to stanowisko.

W przyszłym tygodniu zaplanowano kolejne zwiedzanie zabytku techniki. Chętni będą mogli wejść do środka "koźlaka" w następujące dni:
• poniedziałek, 30 czerwca w godz. 17:00 – 20:00
• czwartek, 3 lipca w godz. 17:00 – 20:00
• sobota, 5 lipca w godz. 16:00 – 19:00
• niedziela, 6 lipca w godz. 14:00 – 18:00
Ze względów bezpieczeństwa jednorazowo będzie mogło wejść maksymalnie do 15 osób. Możliwe są również rezerwacje grupowe: wiatrak@gostir-kostrzyn.pl.

Fot: Janusz Ludwiczak

ZOBACZ TAKŻE: Znajdujący się od ponad 150 lat wiatrak w Czerlejnie niszczenie. Czy jest szansa na jego uratowanie?

ZOBACZ TAKŻE: "Nazwa wsi pochodzi od kmiecia Czyrniela, a pierwsza wzmianka pochodzi z 1218 r."

ZOBACZ TAKŻE: W Czerlejnku otwarto mini muzeum maszyn rolniczych

Byłeś świadkiem wypadku? Widziałeś dziurę w jezdni? Zaginął Twój pies lub kot? Masz sprawę, która wymaga naszej interwencji?
Powiadom nas o tym. Wyślij e-mail redakcja@infokostrzyn.pl lub wypełnij formularz na naszej stronie - www.kontakt.infokostrzyn.pl.
KOSTRZYN KONT@KT – Kontaktowa Platforma Czytelników jest do Twojej dyspozycji
Twórz razem z nami - by pomóc sobie i innym.