Z okolicy - Nekla, Wydarzenia, Po sąsiedzku

Nekla: W Pałacu ma powstać urząd gminy. Będzie też taras widokowy i sala historyczna

03-09-2018 00:39   Janusz Ludwiczak

Zaglądamy do sąsiedniej Nekli. W grudniu 2016 r. odbyło się referendum, w którym mieszkańcy zdecydowali, że gmina ma zakupić od obecnych właścicieli zespół pałacowo-parkowy wraz z dworkiem pochodzącym z 1866 roku. Do niedawna znajdowało się tutaj przedszkole i ośrodek zdrowia, który nadal funkcjonuje. Bibliotekę przeniesiono wiele lat temu do innego budynku. Teraz ponad 150-letni zabytkowy dwór niszczeje, stan techniczny budynku jest katastrofalny. Obiekt ma zostać jednak zmodernizowany, władze Nekli planują tutaj ulokować siedzibę urzędu gminy, przedszkole i salę historyczną. Pozostanie też ośrodek zdrowia. Na dachu dobudowany zostanie taras widokowy.

W połowie grudnia 2016 r. w Nekli odbyło się referendum, w którym mieszkańcy mieli zdecydować czy gmina ma za 1,8 mln zł odkupić zespół pałacowo-parkowy od spadkobierców rodziny Żółtowskich, którzy odzyskali prawa do swojej własności, utraconej po II wojnie. Chodzi o ponad 17-hektarową nieruchomość wraz z dworkiem pochodzącym z 1866 roku. Decyzją Naczelnego Sądu Administracyjnego gmina musiała oddać nieruchomość spadkobiercom, jednak dwór wraz z parkiem znów stał się własnością gminy.

W referendum wzięło udział 2106 osób z 5780 uprawnionych do głosowania. Frekwencja wyniosła 36,44%, tym samym referendum jest wiążące (wymagane było 30%). 1 622 głosujących (77,57%) uznało, że gmina ma wykupić pałac i park.

W niedzielne popołudnie w sali Nekielskiego Ośrodka Kultury odbyło się spotkanie "Serce i duma Nekli", na którym przedstawiono historię zespołu parkowo-dworskiego, a także zaprezentowano projekt rewitalizacji obiektu.

– W przeszłości dwór był ośrodkiem życia gospodarczego, kulturalnego, edukacyjnego, religijnego i patriotycznego. Mam nadzieję, że przyszłość obiektu będzie świetlana, pod warunkiem, że władze zrealizują zaprezentowane dzisiaj plany. Myślę, że wynik referendum jednoznacznie zobowiązuje władze samorządowe do uratowania obiektu, stanowiącego dziedzictwo kulturowe Nekli i przywrócenia jego funkcji w nieco zmienionej formie.. Wierzę, że tak się stanie. Wiosną odwiedziliśmy Rakoniewice, gdzie władze gminy wykupiły podobny obiekt od poprzednich właścicieli i przeznaczyły go na siedzibę urzędu gminy . Remont trwał niespełna rok. Wcześniej gospodarze dobrze przygotowali się do tego, przygotowując stosowne projekty na zdobycie środków finansowych – mówi Jerzy Osypiuk, prezes Nekielskiego Stowarzyszenia Kulturalnego.

W nekielskim dworku nadal ma być przedszkole i przychodnia. Ponadto znaleźć ma się w nim Urząd Miasta i Gminy Nekla. Taką funkcję w swojej pracy magisterskiej przewidziała Magdalena Stachowiak, tegoroczna absolwentka Wydziału Architektury Politechniki Poznańskiej.

– Starałam się połączyć historię z nowoczesnością. W projekcie adaptacji zabytkowego dworu w Nekli przewidziałam przeniesienie urzędu gminy i funkcjonowanie przedszkola – powiedziała Magdalena Stachowiak, autorka koncepcji.

Realizację tej koncepcji planują również władze Nekli. W dworku nadal ma funkcjonować przedszkole i przychodnia. W dwóch pomieszczeniach znajdą się sale historyczne, które mają pełnić funkcję muzeum, prezentujące historię Nekli. Dodatkowo przewidziano zlokalizowanie tarasu widokowego. Z kolei w budynku powozowni ma znaleźć się biblioteka z salą kinową. Pierwotnie miała znaleźć się tutaj restauracja, jednak gminie nie udało się znaleźć partnera.

– Do pałacu planujemy przenieść urząd gminy oraz bibliotekę. Pozostanie przedszkole, a ośrodek zdrowia zlokalizujemy na parterze, znajdzie się tam oddział dla dorosłych i dla dzieci. Projekt przebudowy przewiduje wybudowanie windy i podjazdu dla niepełnosprawnych – powiedział Zbigniew Antczak, autor projektu rewitalizacji dworu.

– Wykonaliśmy kompleksową inwentaryzację. Są pęknięcia ścian, pozarywane stropy, które przeciekają, popękane dachy. Na dzień dzisiejszy gmina prowadzi bieżące, konieczne naprawy – dodaje Zbigniew Antczak, projektant.

Kompleksowa przebudowa pałacu w Nekli ma kosztować kilka milionów złotych. W lipcu zarząd województwa wielkopolskiego przyznał dotację w wysokości 500 tys. zł na przebudowę części pomieszczeń byłego pałacu ze zmianą sposobu użytkowania na izbę pamięci (salę historyczną), przebudowę wieży i stworzenie tarasu widokowego wraz zagospodarowaniem terenu. Pozostałą kwotę dołoży samorząd. Inwestycja, która ma zakończyć się pod koniec przyszłego roku będzie kosztować blisko milion złotych (999 343,14 zł).

Z kolei Biblioteka Publiczna nie otrzymała dotacji na zaadaptowanie budynku dawnej wozowni, ze względu na zły stan techniczny obiektu i innego właściciela obiektu (jest nim Gmina Nekla). Złożony ma zostać kolejny wniosek o dofinansowanie.

Ponadto planowany jest remont dachu pałacu. Na tę inwestycję gmina przeznaczyła w budżecie 210 tys. zł, jednak najtańsza oferta w przetargu opiewa na kwotę ponad 319 tys. zł. Burmistrz Karol Balicki rozważa zwiększenie środków w budżecie na to zadanie. Decyzję podejmą nekielscy radni podczas sesji, która ma odbyć się 13 września.

Niedzielne spotkanie poświęcone przyszłości zespołu parkowo-dworskiego zorganizowało Nekielskie Stowarzyszenie Kulturalne, które powstało w czerwcu 2011 roku.

– Od tego czasu staramy się konsekwentnie kultywować sprawy związane z historią, ale również związane z innymi formami życia kulturalnego. Organizujemy plenery, wydajemy publikacje, staramy się pokazywać przeszłość, bo nie ma przyszłości bez przeszłości, drzewo wyrasta z korzeni. Wcześniej udało nam się w 2004 r. powołać Społeczny Komitet Renowacji Cmentarzy Olęderskich, którego celem było uporządkowanie 8 cmentarzy ewangelickich na terenie gminy. Na uroczystość podsumowania tej akcji przybyli potomkowie Olędrów, którzy w połowie XIX wieku wyemigrowali do Australii. To było wielkie przeżycie, zarówno dla naszych gości jak i mieszkańców, którzy poznali historię Olędrów, którzy mieszkali w naszej okolicy od 1749 roku – tłumaczy Jerzy Osypiuk z Nekielskiego Stowarzyszenia Kulturalnego.
I jak dodaje: – Zmienia się świadomość społeczna. Wracają na pierwotne miejsce elementy architektury cmentarnej, nikt nie mówi już, że są to cmentarze niemieckie, które kojarzą się z czymś złym. Olędrzy przybyli tutaj na zaproszenie właścicieli dóbr nekielskich, a nie z przymusu politycznego.

Pałac w Nekli został wybudowany w 1866 roku przez rodzinę Żółtowskich herbu Ogończyk. Dwór służył jako obiekt mieszkalny dla rodziny Żółtowskich. Od 1945 r. w pomieszczeniach dworu powstał punkt felczerski, przemianowany w 1957 r. na ośrodek zdrowia. W 1948 r. swoje siedziby w obiekcie uzyskały: przedszkole i biblioteka publiczna, która została przeniesiona w 2009 roku. Od połowy lat 80. W dawnej wozowni znajdował się również Nekielski Ośrodek Kultury, który również kilka lat temu przeprowadził się do nowej siedziby.

Dwór znajduje się w parku o powierzchni 17 hektarów. Pierwotnie był to park francuski z XVIII wieku, przekształcony w XIX wieku. W parku znajdują się liczne stawy. Ozdobą założenia parkowego są drzewa-pomniki przyrody: dęby o obwodzie pni 420, 500 i 600 centymetrów, sosna czarna i olchy czarne oraz modrzew europejski liczący ponad 170 lat i najstarsza w Polsce ponad 200-letnia grusza - Józefinka. Na obszarze parku dworskiego w Nekli znajduje się również stanowisko archeologiczne, stanowiące pozostałość grodziska stożkowatego z okresu wczesnego średniowiecza, prawdopodobnie siedziby rycerskiej rodu Dryjów Starczanowskich (Nekielskich). Grodzisko znajduje się na wysepce cieku wodnego zwanego w przeszłości Łęczycą (obecnie pod nazwą Kanał Nekielski).

Fot: Janusz Ludwiczak

ZOBACZ TAKŻE: Ponad pół tysiąca rowerzystów przejechało "Śladami osadnictwa olęderskiego"